Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 dotyczył kredytu hipotecznego zawartego w 2019 roku, a więc już po wejściu w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 (rozporządzenie BMR). Dla setek tysięcy konsumentów, którzy zaciągnęli kredyty WIBOR-owe przed 2018 rokiem, sytuacja prawna pozostaje otwarta. Dlatego osobnej uwagi wymagają trzy sprawy zawisłe obecnie przed TSUE: C-586/25, C-607/25 i C-630/25. To one rozstrzygną, według jakich reguł sądy mają oceniać klauzule WIBOR-owe w starszych umowach kredytowych.
Co odróżnia umowy sprzed 2018 roku
WIBOR jako wskaźnik referencyjny istnieje w Polsce od lat 90. Jego obecna konstrukcja — z administratorem wpisanym na unijną listę (GPW Benchmark S.A.), nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego i wymogami metodologicznymi rozporządzenia BMR — została jednak ukształtowana dopiero w drugiej dekadzie XXI wieku. Rozporządzenie BMR zaczęło być stosowane w Polsce z dniem 1 stycznia 2018 r.
W okresie sprzed BMR WIBOR był ustalany w procedurze fixingu przez stowarzyszenie ACI Polska — prywatne zrzeszenie dealerów finansowych, na podstawie deklaracji banków uczestniczących w fixingu, a nie na podstawie rzeczywistych transakcji rynkowych. Funkcjonował w innym otoczeniu regulacyjnym — bez nadzoru publicznego, bez wymaganej dziś metodologii i bez statusu wskaźnika kluczowego.
Wyrok C-471/24 — kluczowy dla umów po 2018 roku — opierał się w istotnej mierze właśnie na tym, że WIBOR jest dziś objęty systemem BMR. W odniesieniu do umów wcześniejszych ta argumentacja nie ma bezpośredniego zastosowania. Sędziowie zadający kolejne pytania prejudycjalne do TSUE dostrzegli powyższą różnicę wprost.
Trzy zawisłe sprawy WIBOR-owe
Sprawa C-586/25 zainicjowana została postanowieniem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga z 30 czerwca 2025 r. (sygn. II C 1440/24). Dotyczy m.in. tego, czy klauzula zmiennego oprocentowania opartego o WIBOR w umowie zawartej przed wejściem w życie rozporządzenia BMR spełnia wymóg przejrzystości wynikający z dyrektywy 93/13/EWG, oraz tego, czy sąd krajowy może badać taką klauzulę pod kątem nieuczciwości w sytuacji, gdy w sprawie wydano już prawomocny nakaz zapłaty.
Sprawa C-607/25 to pytania Sądu Okręgowego w Krakowie. Dotyczą tego, czy konstrukcja zmiennego oprocentowania w postaci „wskaźnik referencyjny + marża" — bez maksymalnych dopuszczalnych limitów wzrostu — jest zgodna z wymogiem równowagi kontraktowej z dyrektywy 93/13/EWG, oraz tego, czy nieograniczone ryzyko wzrostu oprocentowania przerzucone na kredytobiorcę można uznać za nadmierną nierównowagę praw i obowiązków stron na niekorzyść konsumenta.
Sprawa C-630/25 jest najnowsza i najbardziej szczegółowa. Skierowana została postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny, z 25 września 2025 r. (sygn. XXVIII C 22943/22). Sąd pyta TSUE, czy bank w umowie zawartej przed 2018 rokiem miał obowiązek poinformować konsumenta o tym, kto ustala WIBOR, na podstawie czego wskaźnik jest obliczany — a w szczególności o tym, że WIBOR był wówczas ustalany na podstawie deklaracji banków, a nie rzeczywistych transakcji rynkowych. Sąd pyta też o konsekwencje, jakie powinno mieć stwierdzenie, że bank takich informacji nie przekazał.
Dlaczego to istotne
W sprawach po 2018 roku banki dysponują argumentem opartym na rozporządzeniu BMR: WIBOR jest wskaźnikiem objętym jednolitym systemem unijnym, którego metodologia nie podlega kontroli sądu cywilnego (co potwierdził wyrok C-471/24). W odniesieniu do umów sprzed BMR ten argument nie ma zastosowania w taki sam sposób. Sąd krajowy, oceniając klauzulę WIBOR-ową w starszej umowie, będzie musiał odpowiedzieć na pytanie, czy konsument otrzymał informację jasną i zrozumiałą — bez możliwości odwołania się do unijnych ram systemowych, których wtedy jeszcze nie było.
Pytania prejudycjalne kierowane są przez sądy szczebla okręgowego, które rozpoznają większość spraw kredytowych w Polsce. Odpowiedź TSUE — niezależnie od tego, czy korzystna dla konsumentów, czy dla banków — będzie wiążąca dla sądów krajowych w analogicznych sprawach.
Co to oznacza w praktyce
Trzy zawisłe sprawy WIBOR-owe nie zostały jeszcze rozstrzygnięte. Nie zapadła w nich nawet opinia rzecznika generalnego TSUE. Trudno więc dziś przewidywać kierunek rozstrzygnięć — można jedynie wskazać, że pytania zostały sformułowane w sposób, który nie pozwala TSUE uchylić się od odpowiedzi co do meritum.
Jeśli zaciągnąłeś kredyt hipoteczny oparty o WIBOR przed 1 stycznia 2018 r., Twoja sytuacja prawna nie została w pełni rozstrzygnięta wyrokiem C-471/24. Trzy sprawy zawisłe przed TSUE mogą — w zależności od kierunku rozstrzygnięcia — zmienić sposób, w jaki sądy krajowe będą oceniać takie umowy. Z punktu widzenia konsumenta nie ma jednak powodu, by wstrzymywać się z analizą własnej dokumentacji.
FAQ
Czy wyrok TSUE w sprawie C-471/24 dotyczy też mojej umowy z 2015 roku?
Tylko w ograniczonym zakresie. Wyrok C-471/24 dotyczył kredytu z 2019 roku i opierał się m.in. na tym, że WIBOR jest dziś objęty rozporządzeniem BMR. W odniesieniu do umów sprzed 2018 roku ta argumentacja nie ma bezpośredniego zastosowania — i właśnie dlatego polskie sądy skierowały do TSUE kolejne pytania prejudycjalne (C-586/25, C-607/25, C-630/25).
Co dokładnie znaczy „era pre-BMR”?
Skrót oznacza okres sprzed stosowania rozporządzenia (UE) 2016/1011 w sprawie wskaźników referencyjnych — czyli sprzed 1 stycznia 2018 r. W tym okresie WIBOR funkcjonował na zasadzie samoregulacji — bez publicznego nadzoru, bez statusu wskaźnika kluczowego i bez wpisu administratora na unijną listę.
Kiedy można spodziewać się rozstrzygnięć w sprawach C-586/25, C-607/25, C-630/25?
Brak wiążącego terminu. Postępowanie przed TSUE zazwyczaj trwa od kilkunastu do około dwudziestu pięciu miesięcy od skierowania pytania. Wyrok poprzedzony jest opinią rzecznika generalnego, która zapada zwykle kilka miesięcy wcześniej.
Czy warto czekać z analizą umowy do wyroków w tych sprawach?
Nie ma takiej potrzeby. Analiza dokumentacji nie zależy od rozstrzygnięć TSUE — opiera się na konkretnej umowie, dokumentacji z nią powiązanej oraz okolicznościach jej zawarcia.
Czy w sprawach pre-BMR możliwe są te same skutki co w sprawach po 2018 roku?
Tak — możliwe są trzy rozstrzygnięcia: unieważnienie całej umowy, usunięcie z umowy oprocentowania (kredyt spłacany bez odsetek) albo usunięcie samego WIBOR (kredyt spłacany na stałej marży banku). Argumentacja prawna i dowodowa w sprawach sprzed 2018 roku może być jednak inna, bo opiera się na innym otoczeniu regulacyjnym wskaźnika. O wyborze rozstrzygnięcia decyduje sąd, nie konsument.
Jeśli zaciągnąłeś kredyt hipoteczny oparty o WIBOR przed 2018 rokiem, skontaktuj się z kancelarią po bezpłatną wstępną analizę swojej umowy. → kontakt z kancelarią
Iwona Nowak, radca prawny, OIRP Warszawa nr WA-13210
Stan prawny na 15 czerwca 2026 r.