Czujesz, że umowa Cię krzywdzi?
Niektóre zapisy w umowach z bankami, ubezpieczycielami czy deweloperami są niedozwolone i z mocy prawa Cię nie wiążą. Sprawdź, jak rozpoznać klauzulę abuzywną i co możesz zrobić.
Sprawdź swoją umowę →Czym są klauzule abuzywne i gdzie można je znaleźć?
Klauzula abuzywna (inaczej: niedozwolone postanowienie umowne) to zapis w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, który:
- nie został indywidualnie uzgodniony z konsumentem (np. pochodzi z gotowego wzorca umownego),
- kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,
- rażąco narusza interesy konsumenta.
Podstawa prawna: art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego oraz unijna dyrektywa 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich.
Kiedy postanowienie jest abuzywne?
Aby postanowienie zostało uznane za abuzywne, muszą być spełnione jednocześnie wszystkie trzy poniższe warunki:
- 1.Brak indywidualnego uzgodnienia – postanowienie pochodzi z gotowego wzorca (regulaminu, OWU, szablonu umowy), a konsument nie miał realnego wpływu na jego treść.
- 2.Sprzeczność z dobrymi obyczajami – postanowienie narusza równość stron, jest nieuczciwe lub nieprzejrzyste, np. utrudnia konsumentowi dochodzenie praw.
- 3.Rażące naruszenie interesów konsumenta – postanowienie nierównoważnie obciąża prawa i obowiązki na niekorzyść konsumenta.
Ważne: klauzule abuzywne ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy – późniejsze zmiany regulaminów przez przedsiębiorcę nie sanują już zawartego niedozwolonego postanowienia.
Gdzie najczęściej występują klauzule abuzywne?
Niedozwolone postanowienia umowne mogą pojawiać się w niemal każdej umowie konsumenckiej zawartej na podstawie wzorca umownego. W praktyce najczęściej spotykam je w następujących obszarach:
| Rodzaj umowy | Przykładowy zapis | Dlaczego abuzywny? |
|---|---|---|
| Kredyt bankowy | Bank zastrzega sobie prawo do zmiany wysokości opłat i prowizji w każdym czasie. | Brak obiektywnych kryteriów zmiany – konsument nie może przewidzieć kosztów umowy. |
| Umowa deweloperska | Deweloper może zmniejszyć powierzchnię lokalu do 3% bez prawa odstąpienia przez nabywcę. | Jednostronne kształtowanie przedmiotu umowy na niekorzyść konsumenta. |
| Ubezpieczenie | Ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody wywołane wpływem alkoholu, nawet w minimalnym stężeniu. | Nieprecyzyjna definicja wyłączająca ochronę w sposób nieproporcjonalny. |
| Operator telekomunikacyjny | Operator może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia i zażądać kary umownej. | Brak symetrii – konsument nie ma analogicznego uprawnienia. |
| Sklep internetowy | Zwrot towaru możliwy tylko w oryginalnym opakowaniu bez jakichkolwiek śladów użytkowania. | Ogranicza ustawowe prawo do odstąpienia w sposób niedopuszczalny. |
Rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK
W Polsce Prezes UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) prowadzi rejestr klauzul niedozwolonych – publicznie dostępną bazę postanowień umownych, które sądy uznały za abuzywne. Jeśli postanowienie Twojej umowy brzmi podobnie do wpisu w rejestrze i wywołuje analogiczne skutki prawne i majątkowe, wówczas może to być klauzula abuzywna.
Wpis do rejestru ma skutek wobec wszystkich przedsiębiorców – nie tylko tego, wobec którego wydano wyrok. Oznacza to, że taka sama klauzula stosowana przez inne firmy jest również bezskuteczna.
Masz wątpliwości co do zapisów swojej umowy? Napisz do mnie – bezpłatna wstępna analiza sprawy.
Zapytaj o swoją sprawę →Najczęstsze pytania
Co do zasady nie – ochrona z art. 385¹ k.c. dotyczy wyłącznie relacji B2C (przedsiębiorca-konsument). Od 2021 r. część przepisów stosuje się również do jednoosobowych przedsiębiorców zawierających umowy niezwiązane bezpośrednio z ich działalnością.
Tak – abuzywność ocenia się według stanu z daty zawarcia umowy i nie przedawnia się sama w sobie.
Warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni skutki konkretnego postanowienia i doradzi, czy warto kierować sprawę do sądu.
UOKiK działa w interesie publicznym i zajmuje się naruszeniami o charakterze systemowym. W sporze indywidualnym pomoc oferuje Rzecznik Finansowy lub sąd.
Tak – OWU to również wzorzec umowny i podlega tej samej kontroli na podstawie art. 385¹ k.c.
Wstępna analiza sprawy jest bezpłatna – to jedyny bezpłatny etap. Warunki wynagrodzenia za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentami, i przedstawiam je przed podjęciem współpracy.
Sprawdź, czy Twoja umowa zawiera niedozwolone zapisy
Analizuję umowy konsumenckie pod kątem klauzul abuzywnych – w sprawach bankowych, ubezpieczeniowych, deweloperskich i innych. Jeśli chcesz dochodzić zwrotu opłat pobranych na podstawie niedozwolonego postanowienia, skontaktuj się ze mną.
Sprawdź swoją umowę →lub zadzwoń: +48 510 244 071Przebieg i wynik sprawy zależą od treści dokumentów i indywidualnych okoliczności – o rozstrzygnięciu decyduje sąd.