Czujesz, że umowa Cię krzywdzi?

Niektóre zapisy w umowach z bankami, ubezpieczycielami czy deweloperami są niedozwolone i z mocy prawa Cię nie wiążą. Sprawdź, jak rozpoznać klauzulę abuzywną i co możesz zrobić.

Bezpłatna wstępna analiza sprawy →

Czym są klauzule abuzywne i gdzie można je znaleźć?

Klauzula abuzywna (inaczej: niedozwolone postanowienie umowne) to zapis w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, który:

nie został indywidualnie uzgodniony z konsumentem (np. pochodzi z gotowego wzorca umownego),
kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,
rażąco narusza interesy konsumenta.

Podstawa prawna: art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego oraz unijna dyrektywa 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich.

Kiedy postanowienie jest abuzywne?

Aby postanowienie zostało uznane za abuzywne, muszą być spełnione jednocześnie wszystkie trzy poniższe warunki:

1.
Brak indywidualnego uzgodnienia - postanowienie pochodzi z gotowego wzorca (regulaminu, OWU, szablonu umowy), a konsument nie miał realnego wpływu na jego treść.
2.
Sprzeczność z dobrymi obyczajami - postanowienie narusza równość stron, jest nieuczciwe lub nieprzejrzyste, np. utrudnia konsumentowi dochodzenie praw.
3.
Rażące naruszenie interesów konsumenta - postanowienie nierównoważnie obciąża prawa i obowiązki na niekorzyść konsumenta.

Ważne: klauzule abuzywne ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy - późniejsze zmiany regulaminów przez przedsiębiorcę nie sanują już zawartego niedozwolonego postanowienia.

Gdzie najczęściej występują klauzule abuzywne?

Niedozwolone postanowienia umowne mogą pojawiać się w niemal każdej umowie konsumenckiej zawartej na podstawie wzorca umownego. W praktyce najczęściej spotykamy je w następujących obszarach:

Rodzaj umowy	Przykładowy zapis	Dlaczego abuzywny?
Kredyt bankowy	Bank zastrzega sobie prawo do zmiany wysokości opłat i prowizji w każdym czasie.	Brak obiektywnych kryteriów zmiany - konsument nie może przewidzieć kosztów umowy.
Umowa deweloperska	Deweloper może zmniejszyć powierzchnię lokalu do 3% bez prawa odstąpienia przez nabywcę.	Jednostronne kształtowanie przedmiotu umowy na niekorzyść konsumenta.
Ubezpieczenie	Ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody wywołane wpływem alkoholu, nawet w minimalnym stężeniu.	Nieprecyzyjna definicja wyłączająca ochronę w sposób nieproporcjonalny.
Operator telekomunikacyjny	Operator może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia i zażądać kary umownej.	Brak symetrii - konsument nie ma analogicznego uprawnienia.
Sklep internetowy	Zwrot towaru możliwy tylko w oryginalnym opakowaniu bez jakichkolwiek śladów użytkowania.	Ogranicza ustawowe prawo do odstąpienia w sposób niedopuszczalny.

Rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK

W Polsce Prezes UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) prowadzi rejestr klauzul niedozwolonych - publicznie dostępną bazę postanowień umownych, które sądy uznały za abuzywne. Jeśli postanowienie Twojej umowy brzmi podobnie do wpisu w rejestrze i wywołuje analogiczne skutki prawne i majątkowe, wówczas może to być klauzula abuzywna.

Wpis do rejestru ma skutek wobec wszystkich przedsiębiorców - nie tylko tego, wobec którego wydano wyrok. Oznacza to, że taka sama klauzula stosowana przez inne firmy jest również bezskuteczna.

Masz wątpliwości co do zapisów swojej umowy? Napisz do nas - wstępna analiza jest bezpłatna.

Skontaktuj się →

Najczęstsze pytania

Co do zasady nie - ochrona z art. 385¹ k.c. dotyczy wyłącznie relacji B2C (przedsiębiorca-konsument). Od 2021 r. część przepisów stosuje się również do jednoosobowych przedsiębiorców zawierających umowy niezwiązane bezpośrednio z ich działalnością.

Tak - abuzywność ocenia się według stanu z daty zawarcia umowy i nie przedawnia się sama w sobie.

Warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni skutki konkretnego postanowienia i doradzi, czy warto kierować sprawę do sądu.

UOKiK działa w interesie publicznym i zajmuje się naruszeniami o charakterze systemowym. W sporze indywidualnym pomoc oferuje Rzecznik Finansowy lub sąd.

Tak - OWU to również wzorzec umowny i podlega tej samej kontroli na podstawie art. 385¹ k.c.

Sprawdź, czy Twoja umowa zawiera niedozwolone zapisy

Kancelaria analizuje umowy konsumenckie pod kątem klauzul abuzywnych - w sprawach bankowych, ubezpieczeniowych, deweloperskich i innych. Jeśli chcesz dochodzić zwrotu opłat pobranych na podstawie niedozwolonego postanowienia, skontaktuj się z nami.

Bezpłatna wstępna analiza sprawy →lub zadzwoń: +48 510 244 071

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.