Poradnik

Fundusz kupił dług – jak działają fundusze sekurytyzacyjne

Iwona Nowak, radca prawny22 listopada 2026 · 6 minut czytania

Wiele osób dowiaduje się o istnieniu funduszy sekurytyzacyjnych dopiero wtedy, gdy otrzymuje od nich wezwanie do zapłaty dotyczące długu sprzed kilku lat, zaciągniętego najczęściej w banku, firmie pożyczkowej czy u operatora telekomunikacyjnego. Nazwa wierzyciela jest zwykle nieznana, a żądana kwota wyższa niż pierwotne zadłużenie. W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym są takie fundusze, na jakiej podstawie przejmują wierzytelności, w jaki sposób dochodzą zapłaty oraz co muszą wykazać, aby Sąd uwzględnił ich żądanie.

Czym jest fundusz sekurytyzacyjny?

Fundusz sekurytyzacyjny jest szczególnym rodzajem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, który lokuje zgromadzone środki przede wszystkim w wierzytelnościach. Obecnie ustawa o funduszach inwestycyjnych posługuje się nazwą „fundusz wierzytelności”, a w nazwach funduszy dawne oznaczenie „Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny” zostało w ostatnich latach zastąpione sformułowaniem „Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności” lub podobnym (art. 183 ust. 1–3 tej ustawy). W praktyce jednak w dalszym ciągu używa się określenia sekurytyzacyjny, dlatego w niniejszym artykule posługujemy się dwoma sformułowaniami.

Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, która jest tworzona, zarządzana oraz reprezentowana przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, które z kolei jest spółką akcyjną działającą na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego. Środki na zakup wierzytelności fundusz pozyskuje od inwestorów, natomiast zysk zależy głównie od tego, ile uda się wyegzekwować od dłużników, co wyjaśnia powód dochodzenia nabytych wierzytelności.

Fundusz zwykle nie prowadzi windykacji samodzielnie. Zarządzanie jego portfelem wierzytelności może zostać powierzone wyspecjalizowanemu podmiotowi, który musi uzyskać na to zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego i działać z zachowaniem zasad uczciwego obrotu (art. 192 ust. 1 i art. 192a ustawy o funduszach inwestycyjnych). W praktyce to ten właśnie podmiot, wchodzący w skład tej samej grupy kapitałowej, kieruje do dłużników korespondencję, windykację oraz kieruje sprawy na drogę sądową.

Skąd fundusz ma Twój dług?

Fundusz nabywa wierzytelności na podstawie umowy przelewu, nazywanej też cesją. Wierzyciel może przenieść wierzytelność na inną osobę bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwia się temu ustawa, zastrzeżenie umowne albo właściwość zobowiązania (art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego). Podmioty trzecie, takie jak banki, firmy pożyczkowe czy operatorzy telekomunikacyjni, sprzedają funduszom całe pakiety przeterminowanych należności, wraz z którymi na nabywców przechodzą także roszczenia o zaległe odsetki.

Zmiana wierzyciela nie może pogorszyć sytuacji dłużnika, wobec czego przysługują mu wobec funduszu wszystkie zarzuty, które miał przeciwko pierwotnemu wierzycielowi w chwili, gdy dowiedział się o przelewie. Jeżeli jednak dłużnik, nie wiedząc o cesji, zapłacił pierwotnemu wierzycielowi, zapłata ta jest skuteczna również wobec funduszu. Po otrzymaniu informacji o przelewie warto więc sprawdzić, czy wskazana w nim należność nie została już spłacona.

Jak fundusz dochodzi należności?

Działania funduszu zazwyczaj przebiegają etapami. Pierwszym z nich jest przesłanie zawiadomienia dłużnikowi o dokonanym przelewie i nabyciu wierzytelności oraz wezwanie do zapłaty, często z propozycją rozłożenia długu na raty lub częściowego umorzenia odsetek.

Brak reakcji prowadzi do skierowania sprawy do Sądu, najczęściej w elektronicznym postępowaniu upominawczym albo w postępowaniu upominawczym, w których Sąd wydaje nakaz zapłaty bez przeprowadzania rozprawy (więcej informacji w naszym poprzednim artykule). Po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty oraz opatrzeniu go przez Sąd klauzulą wykonalności fundusz występuje do komornika sądowego z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji, tak jak każdy inny wierzyciel.

Fundusze obecnie nie korzystają z dawnego przywilejowania dowodowego. Pierwotnie ustawa nadawała księgom rachunkowym funduszu i wyciągom z tych ksiąg moc dokumentów urzędowych, a Sąd Najwyższy dopuszczał wydawanie na ich podstawie nakazów zapłaty w postępowaniu nakazowym (uchwała z 7 października 2009 r., III CZP 65/09). Trybunał Konstytucyjny uznał jednak to rozwiązanie za niezgodne z Konstytucją w zakresie postępowań prowadzonych wobec konsumentów (wyrok z 11 lipca 2011 r., P 1/10).

Co fundusz musi udowodnić w Sądzie?

Zgodnie z ogólną regułą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto wywodzi z tego faktu skutki prawne (art. 6 k.c.). Fundusz, który pozywa dłużnika, musi więc wykazać dwie grupy okoliczności. Pierwsza dotyczy skutecznego nabycia wierzytelności, a jeżeli przechodziła ona przez kilku nabywców, także tego, że ciąg kolejnych przelewów jest kompletny. Druga dotyczy samego długu, czyli tego, czy wierzytelność w ogóle powstała, w jakiej wysokości i od kiedy jest wymagalna.

Przedawnienie i inne zarzuty

Wierzytelności skupowane przez fundusze często pochodzą sprzed kilku lat, dlatego jednym z najważniejszych zarzutów jest przedawnienie długu. Podstawowy termin przedawnienia wynosi sześć lat, ale roszczenia okresowe i roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się po trzech latach. Trzyletni termin dotyczy także typowych długów kupowanych przez fundusze, na przykład z umowy kredytu lub pożyczki udzielonej przez przedsiębiorcę (art. 118 k.c.).

Koniec terminu przypada co do zasady na koniec roku kalendarzowego. Przelew wierzytelności nie wydłuża tych terminów, ponieważ fundusz nabywa ją w takim stanie, w jakim istniała w chwili cesji.

Jeżeli dłużnik jest konsumentem, po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się od niego zaspokojenia roszczenia, a Sąd bierze to pod uwagę z urzędu, poza wyjątkowymi przypadkami, w których przemawiają za tym względy słuszności (art. 117 § 2¹ i art. 117¹ k.c.).

Poza przedawnieniem dłużnik może podnosić zarzuty dotyczące umowy z pierwotnym wierzycielem, np. wysokości odsetek umownych.

Jak możemy pomóc?

Spór z funduszem nie musi kończyć się zapłatą całej żądanej kwoty. To fundusz musi wykazać dokumentami nabycie wierzytelności i jej wysokość, a w razie sporu o przedawnienie także przerwanie biegu jego terminu.

Nasza kancelaria pomaga osobom, w stosunku do których fundusz rości sobie zapłatę należności. Analizujemy otrzymaną korespondencję i dokumenty, oceniamy, czy roszczenie nie jest przedawnione, jak również, czy fundusz jest w stanie wykazać swoje prawa, a następnie wskazujemy strategię działania. Reprezentujemy klientów przed Sądem oraz w toku postępowania egzekucyjnego, a gdy jest to korzystne, prowadzimy negocjacje z funduszem lub działającą w jego imieniu kancelarią windykacyjną.

Zachęcamy do kontaktu przed podjęciem jakichkolwiek czynności w stosunku do funduszu.

Dostałeś nakaz zapłaty albo pismo od komornika?

Opisz swoją sprawę

Najczęstsze pytania

Czy fundusz mógł kupić dług bez mojej zgody?

Co do zasady tak. Przelew wierzytelności nie wymaga zgody dłużnika, chyba że wyłącza go ustawa, umowa albo właściwość zobowiązania. Zawiadomienie dłużnika nie jest też warunkiem skuteczności przelewu.

Co zrobić po otrzymaniu od funduszu wezwania w sprawie starego długu?

Wezwania nie należy ignorować, jednak zbyt pochopne działanie również nie jest wskazane. W pierwszej kolejności warto ustalić, z jakiej umowy wynika dług, kiedy stał się wymagalny, jak również, czy roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Czy wpłata części długu albo podpisanie ugody wpływa na przedawnienie?

Tak, najczęściej w sposób niekorzystny dla dłużnika. Uznanie długu, które może wynikać również z częściowej zapłaty lub prośby o rozłożenie długu na raty, przerywa bieg przedawnienia, który zaczyna biec od nowa.

Fundusz uzyskał nakaz zapłaty, a dłużnik dowiedział się o nim dopiero od komornika. Co można zrobić?

To zależy od tego, jak doręczono nakaz zapłaty. Jeżeli trafił na adres, pod którym dłużnik nie mieszkał, doręczenie mogło być nieskuteczne, a nakaz nie stał się prawomocny. W takiej sytuacji służy zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, a termin na sprzeciw biegnie dopiero od prawidłowego doręczenia. Jeżeli doręczenie było prawidłowe, ale dłużnik nie dochował terminu bez swojej winy, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu razem ze sprzeciwem. Niezależnie od tego komornik zawiesza postępowanie egzekucyjne na wniosek dłużnika, który przedstawi zaświadczenie Sądu, że nakaz doręczono na inny adres niż jego miejsce zamieszkania; zawieszenie nie wyklucza jednak zajęcia majątku. Podstawy prawne: art. 168 § 1, art. 795 oraz art. 820³ § 1 i 3 Kodeksu postępowania cywilnego.