Stan prawny: 16 czerwca 2026 r.
Do polskich sądów trafia coraz więcej pozwów dotyczących kredytów denominowanych i indeksowanych do euro. Mechanizm sporu jest analogiczny do tego, który znany jest ze spraw frankowych — niemniej jednak każda umowa wymaga indywidualnej analizy.
Denominacja czy indeksacja — co właściwie podpisałeś
Kredyty „walutowe" w euro (EUR) nie były wypłacane w euro. Banki udzielały ich w dwóch konstrukcjach:
-
Kredyt denominowany do EUR — kwota kredytu w umowie wyrażona jest w euro, ale wypłata następuje w złotych, po przeliczeniu kursem kupna ustalanym przez bank.
-
Kredyt indeksowany do EUR — kwota kredytu w umowie wyrażona jest w złotych, ale saldo zadłużenia przeliczane jest na euro w dniu uruchomienia kredytu, po kursie kupna waluty.
W obu przypadkach raty spłacasz w złotych, po kursie sprzedaży z tabeli banku — kursie, na który nie masz wpływu i którego sposób wyliczania zwykle nie był opisany w umowie w ogóle, lub był opisany w sposób niemożliwy do zrozumienia.
Skąd bierze się spór
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) wielokrotnie orzekał, że klauzule pozwalające bankowi jednostronnie kształtować wysokość zobowiązania konsumenta mogą zostać uznane za niedozwolone w rozumieniu dyrektywy 93/13/EWG. Pierwszy wyrok dotyczący polskich umów zapadł 3 października 2019 r. (sprawa C-260/18 Dziubak) — TSUE stwierdził, że sąd krajowy nie może zastąpić wadliwej klauzuli kursem ustalonym w przepisie ogólnym.
Choć sprawa Dziubak dotyczyła kredytu frankowego, opisywany w niej mechanizm prawny i analiza klauzuli przeliczeniowej i ryzyka walutowego, prowadzi do wniosku, że wyrok ten, również odnosi się do kredytów powiązanych z euro. Skutki ekonomiczne i prawne, dla kredytobiorców zaciągających zobowiązania kredytowe, w walucie obcej — CHF czy EURO, są takie same.
Sąd Najwyższy (dalej: SN) w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, moc zasady prawnej) potwierdził, że jeśli klauzula przeliczeniowa w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego zostanie uznana za niedozwoloną, sąd nie ma podstaw do zastąpienia jej innym sposobem przeliczenia — co w praktyce prowadzi do nieważności całej umowy.
Co to oznacza dla konsumenta z aktywnym kredytem w euro
Jeśli umowa zawiera klauzule przeliczeniowe odwołujące się do tabel kursowych banku bez jasnych kryteriów ich wyliczania, możliwe jest ustalenie nieważności całej umowy kredytowej — strony umowy zwracają sobie wszystko, co świadczyły. Konsument zwraca otrzymany kapitał (w złotych, w kwocie faktycznie wypłaconej), bank zwraca wszystkie pobrane raty, prowizje i opłaty.
Wyrok Trybunału z 15 czerwca 2023 r. (C-520/21 Szcześniak) wykluczył przy tym możliwość żądania przez bank tzw. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału — bank dostaje zwrot wypłaconej kwoty, bez dodatkowych dalszych żądań tego rodzaju. Innymi słowy, bankowi nie należą żadne inne kwoty, żadne inne roszczenia, poza kwotą udzielonego kapitału.
Co jeśli kredyt został już spłacony
Spłata kredytu nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń. Jeśli umowa zawierała niedozwolone postanowienia, można domagać się zwrotu nadpłaconych kwot — w tym różnicy między tym, co zostało faktycznie zapłacone przez kredytobiorcę w ramach obsługi kredytu, a kwotą rzeczywiście oddaną przez Bank do dyspozycji kredytobiorcy. Termin przedawnienia roszczeń konsumenta — zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem TSUE i SN — zaczyna biec dopiero od momentu, w którym konsument poznał (lub mógł rozsądnie poznać) wadliwość umowy.
Najczęstsze pytania
Czy każda umowa kredytu w euro jest nieważna? Nie. Wadliwość umowy zależy od konkretnych zapisów i wymaga indywidualnej analizy. To, że umowa była powiązana z euro, nie przesądza o jej nieważności.
Czy muszę mieć aktywny kredyt, żeby złożyć pozew? Nie. Roszczeń można dochodzić również po spłacie kredytu.
Jak długo trwa proces o unieważnienie kredytu w euro? Czas postępowania zależy od sądu i indywidualnej sprawy. Postępowania w pierwszej instancji bywają wielomiesięczne, w skomplikowanych sprawach trwają dłużej.
Czy mogę odzyskać pieniądze, jeśli spłaciłem kredyt 10 lat temu? Tak, jest to możliwe — termin przedawnienia roszczeń konsumenta biegnie od momentu kiedy kredytobiorca dowiedział się o wadliwości umowy. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.
Czym sprawy o kredyty w euro różnią się od spraw o kredyty we frankach szwajcarskich (CHF)? Mechanizm umowny jest ten sam — to ten sam typ klauzul przeliczeniowych. Różnice dotyczą skali rynku, dynamiki kursu oraz w pewnym zakresie szczegółów konstrukcji umów stosowanych przez poszczególne banki. Linia orzecznicza w sprawach kredytów w euro opiera się na dorobku spraw frankowych.
Bezpłatną wstępną analizę umowy kredytu w euro prowadzi Iwona Nowak, radca prawny. Każda umowa wymaga indywidualnej oceny — typy klauzul, daty zawarcia oraz okoliczności podpisania mają wpływ na ocenę szans procesowych.
Czytaj więcej w serii o EUR
- Klauzule abuzywne w umowach kredytów w euro — jak je rozpoznać — pogłębione spojrzenie na trzy rodziny klauzul, które najczęściej budzą wątpliwości w umowach EUR
- Stan prawny spraw o kredyty w euro — czerwiec 2026 — najnowsze orzecznictwo TSUE, w tym wyrok C-903/24 Zmarka z 11 czerwca 2026 r. o zasadach naliczania odsetek
Potrzebujesz indywidualnej analizy umowy? Sprawdź, jak kancelaria prowadzi sprawy o unieważnienie kredytu EUR.