Stan prawny: 16 czerwca 2026 r.
Od 2019 r. orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) i polskiego Sądu Najwyższego (dalej: SN) systematycznie zmienia sytuację konsumentów dochodzących roszczeń z umów kredytów walutowych. Choć kluczowe wyroki dotyczyły początkowo kredytów we frankach szwajcarskich (CHF), ich znaczenie rozciąga się również na sprawy kredytów w euro — bo opisywany w nich mechanizm prawny dotyczy klauzul przeliczeniowych, niezależnie od waluty.
Kluczowe orzeczenia TSUE — chronologia
3 października 2019 r. — C-260/18 Dziubak. TSUE stwierdził, że sąd krajowy nie może uzupełnić luki powstałej po usunięciu nieuczciwej klauzuli kursowej przepisem ogólnym lub utrwalonym zwyczajem. Wyrok ten jest podstawą dla całej późniejszej linii orzeczniczej w sprawach kredytów indeksowanych i denominowanych.
15 czerwca 2023 r. — C-520/21 Szcześniak. TSUE wykluczył możliwość żądania przez bank wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy. Konsument może natomiast dochodzić rekompensaty wykraczającej poza zwrot pobranych rat — ocena zasadności takich roszczeń pozostaje w gestii sądu krajowego.
19 czerwca 2025 r. — C-396/24. Wyrok porządkuje praktykę rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności umowy — relacji między zwrotem kapitału przez konsumenta i zwrotem rat przez bank.
11 czerwca 2026 r. — C-903/24 Zmarka. Najnowsze rozstrzygnięcie. TSUE orzekł, że odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot podlegających zwrotowi po stwierdzeniu nieważności umowy mogą być należne dopiero od dnia doręczenia bankowi dokumentu (pozasądowego lub procesowego) wskazującego konkretną kwotę roszczenia. Rozstrzygnięcie wpływa na sposób formułowania reklamacji i pozwów — wymóg precyzyjnego określenia kwoty od początku postępowania nabiera bezpośredniego znaczenia dla zakresu należnych odsetek.
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN — III CZP 25/22
25 kwietnia 2024 r. SN w pełnym składzie Izby Cywilnej podjął uchwałę odnoszącą się do kluczowych zagadnień prawnych w sprawach kredytów indeksowanych i denominowanych. Uchwała uzyskała moc zasady prawnej.
SN potwierdził między innymi, że:
-
jeśli klauzula przeliczeniowa zostanie uznana za niedozwoloną, sąd nie może jej zastąpić innym sposobem przeliczania,
-
po stwierdzeniu nieważności umowy żadnej ze stron nie należy się wynagrodzenie ani odsetki za korzystanie ze środków pieniężnych drugiej strony w okresie od spełnienia świadczenia do popadnięcia w opóźnienie,
-
bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału rozpoczyna się od momentu, w którym konsument poznał (lub mógł rozsądnie poznać) wadliwość umowy.
Czy te orzeczenia odnoszą się również do kredytów w euro
Treść uchwały III CZP 25/22 odnosi się do postanowień umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego dotyczących sposobu określania kursu waluty obcej — bez wskazania konkretnej waluty. Mechanizm prawny, którego dotyczy uchwała, jest taki sam w umowach związanych z CHF, Euro i innymi walutami. Sądy powszechne w sprawach kredytów w Euro odwołują się do tej uchwały oraz do orzecznictwa TSUE w analogiczny sposób, jak w sprawach frankowych.
Co to oznacza praktycznie dla konsumenta
Z perspektywy konsumenta z kredytem w Euro stan prawny na czerwiec 2026 r. ma cztery istotne konsekwencje:
-
istnieje podstawa do kwestionowania umowy kredytowej — orzecznictwo TSUE i SN obejmuje mechanizm prawny stosowany również w umowach EUR, nie tylko CHF;
-
brak roszczeń banku za korzystanie z kapitału — po prawomocnym ustaleniu nieważności umowy, bank otrzymuje tylko zwrot kwoty udzielonego kredytu, bez możliwości formułowania dalszych żądań wobec konsumenta;
-
precyzja kwoty — w świetle wyroku C-903/24 zakres należnych konsumentowi odsetek zależy od tego, kiedy i w jakiej wysokości bankowi przedstawiono konkretną kwotę roszczenia, co powoduje, iż istotna jest precyzyjnie wskazana kwota już na etapie przedsądowym w zakresie dochodzonych przez konsumenta roszczeń;
-
aneks nie likwiduje wadliwości umowy kredytowej — podpisany aneks do umowy kredytowej nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń konsumenta przeciwko Bankowi.
Głos sektora bankowego
Sektor bankowy reaguje na tę linię orzeczniczą poprzez tworzenie rezerw na ryzyko prawne. Według raportu Związku Banków Polskich (ZBP) z prognozami na 2026 r. ryzyko prawne związane z portfelami kredytów walutowych ma istotny wpływ na wyniki finansowe sektora. ZBP wskazuje także na spodziewany spadek zysku netto sektora w 2026 r. wobec poziomu z 2025 r.
Co pozostaje sporne lub niepewne
Choć linia orzecznicza w sprawach kredytów walutowych jest w większości kluczowych zagadnień ukształtowana, część kwestii pozostaje przedmiotem rozstrzygnięć:
-
precyzyjne zasady naliczania odsetek za opóźnienie — najświeższy wyrok C-903/24 wprowadził istotne uwarunkowania,
-
skutki podpisania aneksu do umowy zawierającej klauzule abuzywne — wyrok C-246/25 udziela wskazówek, każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny,
-
ewentualne objęcie kredytów EUR projektowaną ustawą o postępowaniach frankowych — projekt opublikowany 6 lutego 2025 r. odnosi się wyłącznie do umów denominowanych i indeksowanych do CHF.
Najczęstsze pytania
Czy uchwała SN III CZP 25/22 dotyczy tylko frankowiczów? Nie. Treść uchwały odnosi się do kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej — bez ograniczenia do CHF. Mechanizm prawny stosowany w tej uchwale obejmuje również kredyty w euro.
Czy wyrok C-903/24 jest korzystny dla konsumentów? Wyrok ma niejednoznaczne skutki. Nie podważa prawa konsumenta do odsetek ustawowych za opóźnienie po stwierdzeniu nieważności umowy, ale łączy ich naliczanie z dniem, w którym konsument wskazał konkretną kwotę żądanego zwrotu. W praktyce wymusza precyzyjne formułowanie roszczeń od początku postępowania.
Czy projekt ustawy frankowej obejmuje kredyty w euro? Projekt opublikowany 6 lutego 2025 r. odnosi się wyłącznie do umów denominowanych i indeksowanych do CHF. Sprawy kredytów w euro pozostają poza zakresem projektu.
Co czeka konsumentów z kredytami w euro w 2026 r.? Stan na czerwiec 2026 r. wskazuje na utrzymującą się aktywność sądów i uzyskiwanie pozytywnych rozstrzygnięć dla konsumentów posiadających kredyty powiązane z walutą Euro.
Stan prawny w sprawach kredytów w euro zmienia się dynamicznie. Indywidualna analiza umowy oraz aktualnego dorobku orzeczniczego stanowi podstawę oceny szans procesowych. Bezpłatną wstępną analizę umowy kredytu walutowego prowadzi Iwona Nowak, radca prawny.
Czytaj więcej w serii o EUR
- Kredyt w euro — kiedy umowa jest wadliwa i jakie masz prawa — wprowadzenie do mechanizmu denominacji i indeksacji oraz podstaw prawnych spraw EUR
- Klauzule abuzywne w umowach kredytów w euro — jak je rozpoznać — pogłębione spojrzenie na trzy rodziny klauzul, które najczęściej budzą wątpliwości w umowach EUR
Potrzebujesz indywidualnej analizy umowy? Sprawdź, jak kancelaria prowadzi sprawy o unieważnienie kredytu EUR.