23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął jedną z najważniejszych dla polskiego rynku kredytów konsumenckich kwestii: czy bank może naliczać odsetki nie tylko od kwoty kredytu wypłaconej konsumentowi, ale również od skredytowanych kosztów (prowizji, składki ubezpieczeniowej). Wyrok dotyczy wykładni przepisów o kredycie konsumenckim — w polskim porządku prawnym regulowanych ustawą z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej: u.k.k.). Sprawa C-744/24 trafiła do Luksemburga z pytania prejudycjalnego Sądu Rejonowego we Włodawie, w postępowaniu pomiędzy konsumentem a Bankiem Polska Kasa Opieki S.A.
Stan faktyczny w skrócie
Konsument zaciągnął kredyt konsumencki, w którym część pożyczonej kwoty bank przeznaczył na opłacenie składki ubezpieczeniowej. Oprocentowanie umowne stosowano nie tylko do kwoty wypłaconej konsumentowi, ale także do skredytowanej składki. Konsument w pozwie powołał się na art. 45 u.k.k., domagając się rozliczenia umowy bez odsetek i pozostałych kosztów.
Rozstrzygnięcie Trybunału
Trybunał uznał taką praktykę za niezgodną z dyrektywą 2008/48/WE. Konstrukcja wywodu prowadzi do prostego wniosku: „całkowita kwota kredytu" i „całkowity koszt kredytu" wykluczają się wzajemnie. W konsekwencji całkowita kwota kredytu — czyli środki faktycznie udostępnione konsumentowi — nie obejmuje kwot przeznaczonych na koszty kredytu, takich jak składka ubezpieczeniowa czy prowizja. Stopa oprocentowania, zgodnie z definicją dyrektywy, dotyczy wyłącznie tej pierwszej. European Court of Justice
Bank nie traci jednak prawa do zarabiania na kredycie. Trybunał wprost wskazał, że koszty mogą być nadal pobierane — choćby przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie zastosowane do kwoty faktycznie wypłaconej.
Co to oznacza dla osoby z kredytem
Wyrok ma charakter wykładni prawa unijnego — wiąże sądy państw członkowskich w analogicznych sprawach. W polskich sporach o SKD oznacza to przede wszystkim:
- naliczanie odsetek od skredytowanych prowizji, składek ubezpieczeniowych i innych opłat jest sprzeczne z prawem UE;
- konsument otrzymujący kredyt, w którym RRSO i całkowity koszt kredytu zostały obliczone z uwzględnieniem takiej praktyki, ma mocniejsze podstawy do powołania się na naruszenie obowiązków informacyjnych z art. 30 u.k.k.;
- sądy, które dotąd zawieszały postępowania w oczekiwaniu na wyrok, mogą wznawiać rozpoznawanie spraw.
Wyrok ma znaczenie dla umów, w których odsetki zostały naliczone od pełnej kwoty nominalnej kredytu obejmującej również skredytowane koszty (prowizję, składkę ubezpieczeniową). Punktem wyjścia analizy jest zatem zestawienie tego, co bank wskazał w umowie jako „całkowitą kwotę kredytu", z kwotą, która faktycznie wpłynęła na rachunek konsumenta. Jeżeli różnica między nimi odpowiada skredytowanym kosztom, a oprocentowanie zastosowano do całości — sytuacja wpisuje się w to, co TSUE w wyroku C-744/24 uznał za sprzeczne z prawem unijnym.
Przykład hipotetyczny. Konsument zawiera umowę kredytu konsumenckiego na 30 000 zł. W ramach tej kwoty bank kredytuje prowizję przygotowawczą w wysokości 3 000 zł, którą zatrzymuje dla siebie. Na rachunek konsumenta wpływa zatem 27 000 zł. Jeżeli oprocentowanie umowne bank nalicza od pełnych 30 000 zł — w tym od 3 000 zł, których konsument nigdy nie otrzymał — mechanizm odpowiada temu, co TSUE w sprawie C-744/24 uznał za sprzeczny z prawem unijnym. Liczby w tym przykładzie są jedynie ilustracyjne; konkretna sprawa wymaga analizy umowy.
Wyrok nie działa automatycznie
Każda umowa podlega indywidualnej ocenie. Stanowisko sektora bankowego wyraził prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek, wskazując, że zastosowanie sankcji kredytu darmowego będzie wymagało oceny indywidualnych okoliczności sprawy z uwzględnieniem wcześniejszych wskazówek i orzeczeń TSUE. Zdaniem ZBP orzeczenie nie otwiera drogi do masowego, automatycznego stosowania SKD i podważania umów z bankami. TSUE nie rozstrzyga bowiem sporu krajowego — dokonuje wykładni prawa unijnego, a stosowanie sankcji z art. 45 u.k.k. pozostaje w gestii sądu krajowego. wnp.plprawo.pl
Odmienne stanowisko zajął Rzecznik Finansowy. Dr Michał Ziemiak ocenił, że Trybunał potwierdził, iż banki nie mogą pobierać odsetek od kosztów kredytu, a orzeczenie może mieć kluczowy wpływ na praktykę polskich sądów i sytuację tysięcy kredytobiorców. prawo.pl
Kontekst — wcześniejszy wyrok Lexitor (C-472/23)
Wyrok z 23 kwietnia 2026 r. wpisuje się w linię orzeczniczą zapoczątkowaną wyrokiem TSUE z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23 (Lexitor sp. z o.o. przeciwko Alior Bank S.A.) — pierwszą polską sprawą o SKD przed Trybunałem. Komunikat Rzecznika Finansowego potwierdził, że Trybunał uznał zgodność polskiej jednolitej sankcji z dyrektywą 2008/48/WE, podkreślając jednocześnie zasadę proporcjonalności jako warunek jej stosowania w konkretnych sprawach. Rzecznik Finansowy
Co dalej — opinia rzecznika generalnego z 11 czerwca 2026 r.
11 czerwca 2026 r. rzecznik generalny TSUE przedstawił opinię w kolejnej polskiej sprawie — C-831/24 (Machski), zainicjowanej pytaniami Sądu Rejonowego w Białymstoku. Z opinii wynika, że sąd krajowy rozpoznający pozew o SKD powinien z urzędu zbadać umowę pod kątem wszystkich naruszeń, a nie tylko tych wskazanych przez kredytobiorcę. Opinia nie jest wiążąca, ale poprzedza wyrok TSUE, który zwykle zapada kilka miesięcy później.
Jeżeli Trybunał podtrzyma kierunek wskazany przez rzecznika, kredytobiorca nie będzie musiał samodzielnie identyfikować wszystkich naruszeń w pozwie — wystarczy powołać się na sam mechanizm SKD.
Najczęstsze pytania
Czy wyrok C-744/24 oznacza automatyczne wygranie sprawy?
Nie. Trybunał wskazał wykładnię prawa unijnego, ale o zasadności roszczenia w konkretnej sprawie decyduje sąd krajowy po zbadaniu umowy.
Czy wyrok dotyczy także kredytów już spłaconych?
Tak, jeżeli nie minął rok od wykonania umowy (zwykle: spłaty ostatniej raty). Termin biegnie niezależnie od daty wyroku.
Czy bank po wyroku zaproponuje ugodę?
Część sektora rozważa strategię ugodową — to jednak decyzja każdej instytucji indywidualnie. Konsument nie ma obowiązku akceptować propozycji.
Co z opinią rzecznika generalnego z 11 czerwca 2026 r.?
Opinia nie jest wyrokiem — to propozycja rozstrzygnięcia. Wyrok TSUE w sprawie C-831/24 zapadnie później (zwykle kilka miesięcy po opinii).
Czytaj więcej w serii o SKD
- Czym jest sankcja kredytu darmowego — podstawy prawne i tryb skorzystania
- Aktualny stan prawny SKD w 2026 r. — zwłoka z implementacją CCD II i orzecznictwo
Potrzebujesz indywidualnej analizy umowy? Bezpłatna wstępna analiza Twojej umowy kredytu konsumenckiego.
Źródła: Komunikat prasowy TSUE nr 63/26 z 23 kwietnia 2026 r. (curia.europa.eu); wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24; wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r., C-472/23; stanowisko ZBP i Rzecznika Finansowego po wyroku (prawo.pl, wnp.pl, 23–26.04.2026); komunikat Rzecznika Finansowego z 14.02.2025 (rf.gov.pl); opinia rzecznika generalnego TSUE z 11.06.2026, C-831/24 (rp.pl); dyrektywa 2008/48/WE.